Modernization and Female Musicians in Turkey: An Analysis on the Axis of Gender, Habitus, and Performance
Abstract views: 0
/ 
PDF downloads: 0
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19236035Abstract
This study problematizes the public and artistic positioning of female musicians through a gender perspective within the historical process evolving from the late Ottoman Empire to the modern Republic of Turkey. In this process, where modernization movements were constructed through the female body and identity, the field of music emerged as both a space for emancipation and a domain where male dominance was reproduced. In light of Pierre Bourdieu’s concept of 'habitus,' the study analyzes how the artistic inclinations and professional identities of female musicians were shaped by the social class and gender roles into which they were born. In this context, it examines how musical competence was encoded as a 'cultural capital' determined by 'male dominance' and the mechanisms through which women’s presence in this field was restricted. Another focal point that strengthens the theoretical framework of the study is Judith Butler’s theory of 'performativity.' Musical performance is treated not merely as a technical presentation but as a form of performance in which gender is reconstructed on stage. Within this framework, the phenomenon of the 'gendering' of instruments—the identification of certain instruments with elegance and the domestic sphere (piano, harp, etc.) and others with power and public authority (brass, percussion, etc.)—is discussed and supported by historical data. The findings of the research indicate that women, who gained access to conservatories as part of the modernization ideal, encountered 'glass ceilings in orchestras' and invisible sectoral barriers in professional life. Ultimately, this study aims to reveal how the struggle of female musicians to transition from being passive 'objects' or decorative elements to becoming active 'subjects' who establish their own artistic language has been overshadowed by male-centered historiography, and to highlight the manifestations of this structural resistance in today’s music industry.
Keywords: Sociology of Music, Gender, Female Musicians, Habitus, Male Domination.
References
Akalın, N. G. (2015). 20. Yüzyıl’da bir kadın besteci: Neveser Kökdeş (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). YÖK Tez Merkezi.
Alpaslan, E., & Gökdemir, T. (2019). Cumhuriyetin ilk yıllarında müzik alanında yurt dışına gönderilen öğrenciler ve çağdaş Türk müziğine etkileri: İdil Biret ve Suna Kan örneği. Asia Minor Studies, 7(2), 282-298.
Bendaş, K. (2018). Kültürel tüketim ürünü olarak kadın bedeni: Video klipler örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(79), 188-207.
Beşiroğlu, Ş. Ş. (2006). İstanbul’un kadınları ve müzikal kimlikleri. İTÜ Dergisi, 3(2), 11-20.
Beşiroğlu, Ş. Ş. (2018). Türk müzik geleneğinde kadınlardan kadınca müzik. Ş. Ersoy Çak & Ş. Ş. Beşiroğlu (Ed.), Kadın ve müzik içinde (2. Baskı, s. 140). Milenyum Yayınları.
Beşiroğlu, Ş. Ş. (2019). Osmanlı müziğinde kadınlar. P. A. Chiti & S. Gülün (Ed.), Türkiye’de kadın ve müzik içinde (s. 23-56). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Bor, S. (2019). III. Selim hayatı, edebi kişiliği, şarkıları ve 18. yüzyıl musikisine etkiler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
Bourdieu, P. (2015). Eril tahakküm (B. Yılmaz, Çev., 2. Baskı). Bağlam Yayınları.
Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
Çiftçi, B. (1994). Klass bir röportaj. Rock! https://blogsebnemferah.wordpress.com/2013/07/18/klass-bir-roportaj/
Çolakoğlu Sarı, G. (2010). Toplumsal cinsiyet teorisi bağlamında Osmanlı-Türk musikisi icra mekanlarının kadın icracılar üzerindeki etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(14), 181-190,.
Erişkin Karabey, M. D. (2019). Türkiye’de toplumsal cinsiyet rollerinin klasik batı müziği bestecilerinin mesleki yaşamlarına etkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara,.
Ersoy Çak, Ş. (2018a). Toplumsal cinsiyet perspektifinden 2000-2014 yılları arasında Türkiye müzik kanallarında yer alan popüler müzik videolarına bir bakış. Ş. Ersoy Çak & Ş. Ş. Beşiroğlu (Ed.), Kadın ve müzik içinde (2. Baskı). Milenyum Yayınları.
Ersoy Çak, Ş. (2018b). Toplumsal cinsiyet ve müziğe dair. Etnomüzikoloji Dergisi, 1(1), 69-80.
Giddens, A. (2009). Sosyoloji (C. Güzel, Çev.). Kırmızı Yayınları.
Gülün, S. (2019). Türkiye Cumhuriyeti’nde kadın besteciler. P. A. Chiti & S. Gülün (Ed.), Türkiye’de kadın ve müzik içinde (s. 57-91). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Güvençoğlu, Ş. (2021). Türk müziğinde akademik bir kadın müzik topluluğu: Âvâze. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 10(85), 1303-1322.
Görkem, İ. (2001). Türk edebiyatında ağıtlar: Çukurova ağıtları. Akçağ Yayınları.
Harari, Y. N. (2015). Hayvanlardan tanrılara Sapiens: İnsan türünün kısa bir tarihi (E. Genç, Çev., 7. Baskı). Kolektif Kitap.
Karahasanoğlu, S., Eroğlu, S., & Çınar, S. (2017). Bağlama'nın toplumsal cinsiyet açısından temsili. Porte Akademik Müzik ve Dans Araştırmaları Dergisi, (16), 130-151.
Makal, A. (2020). Toplumsal cinsiyet açısından müzik ve kadın: Dünyada ve Türkiye’de kadın müzisyenler ve cinsiyete dayalı ayrımcılık. Çalışma ve Toplum, 2(65), 739-789.
Özkaya Duman, O. (2017). Yüzüncü yılında Darülelhan’dan Konservatuar’a musiki eğitimi ve Cumhuriyet dönemi modernleşme ile musikinin millileşme meselesi: “Saray müziğinden salon müziğine”. Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 16(61), 111-143.
Özkişi, Z. G. (2018). Kadın ve müzik: Müzikte cinsiyet rollerine ilişkin yargılar (2. Baskı). Milenyum Yayınları.
Sakar, M. H. (2007). Özlem Tekin örneğinde rock müzikte kadın: Toplumsal cinsiyet, etnisite, hegemonya [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ege Üniversitesi,
Selanik, C. (1996). Müzik tarihi. Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
Serçe, H., Bakar, A., & Şahin, S. (2009). Popüler müzik ve toplumsal cinsiyet üzerine. Artizan. https://www.art-izan.org/artizan-arsivi/populer-muzik-ve-toplumsal-cinsiyet-uzerine/
Şengül, T. (2023). Türk modernleşmesi sürecinde müzik ve kadın. Journal of International Management, Educational and Economics Perspectives, 11(2), 108–126.
TBMM Tutanak Dergisi. (1948, 7 Temmuz). Dönem: VIII, Cilt: 12, Toplantı: 2. TBMM Basımevi.
Yağcı, S. (2019). Erken Cumhuriyet dönemi Türk müziği kadın bestekarlarından Melahat Pars’ın eserleri üzerine bir inceleme. Turkish Studies, 14(1), 819-831. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14774,
Yıldız, B. (2009). Türkiye popüler müziğinde aykırı kadınlar. Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, (7), 81-86.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Alaattin CANBAY
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
